बिहीबार, ३ बैशाख, २०८३
बिहीबार, ३ बैशाख, २०८३
राष्ट्रिय सन्देश संबाददाता, शनिबार, १९ पुष, २०८२
२०८२ पुष १९ काठमाडौँ ,वैदिक सनातन धर्मका अनुयायीहरूको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण धार्मिक अनुष्ठानहरू मध्ये एक, एक महिना लामो स्वस्थानी व्रत आज पौष शुक्ल पूर्णिमाबाट सुरु भएको छ र माघ शुक्ल पूर्णिमामा समापन हुनेछ। देशभरका भक्तजनहरूले बिहान सबेरै माघ स्नान गरेर, स्वस्थानी व्रत पालन गरेर र आफ्नो घरमा स्वस्थानी कथा सुनेर वा पाठ गरेर व्रत सुरु गरेका छन्।
परम्परा अनुसार, भक्तजनहरूले माघ महिनामा पवित्र स्नान गर्छन् र दिउँसो देवी पार्वतीको पूजा गर्छन्। साँझमा, स्वस्थानी व्रत कथा सुन्ने चलन छ, जुन स्कन्द पुराणको केदारखण्ड खण्ड अन्तर्गत ऋषि अगस्त्य र माघ महात्म्य बीचको संवादको रूपमा वर्णन गरिएको छ। केही परिवारहरूले बिहान कथा पाठ गर्छन् भने, अरूले साँझ पाठको परम्परा पालना गर्छन्।
माघ शुक्ल पूर्णिमा व्रतको अन्तिम दिन, भक्तजनहरूले आफ्नो मनोकामना पूरा हुने विश्वास गर्दै स्वस्थानी देवीलाई १०८ सुपारी, १०८ सुपारीका पात, १०८ फूल, १०८ रोटी, विभिन्न प्रकारका फलफूल, धूप, बत्ती, पवित्र खाद्य पदार्थ, श्रीखंड, रातो चन्दन, सिन्दूर, लुगा र अन्य भेटी चढाउँछन्। धार्मिक परम्परा अनुसार, चढाइएको प्रसादका आठ वस्तुहरू पतिलाई दिइन्छ।
पतिको अनुपस्थितिमा, पारिवारिक परम्परा अनुसार छोरा वा नजिकको पुरुष नातेदारलाई चढाइन्छ।व्रत बस्नेहरूले दिनभरि फलफूल खान्छन्, रातमा जागा रहन्छन् र जागरणको समयमा देवीको महिमा सुन्छन्।धार्मिक मान्यता अनुसार व्रतको इमान्दारितापूर्वक पालनाले मनोकामना पूरा हुन्छ। "स्वस्थानी" शब्दको अर्थ सामान्यतया आफ्नै स्थान वा निवासको देवी हो भन्ने बुझिन्छ, र स्वस्थानी पूजालाई स्थानीय देवताको पूजा मानिन्छ।
उत्तरायण पछिको समय ध्यान र आध्यात्मिक अभ्यासको लागि विशेष उपयुक्त हुन्छ भन्ने पनि विश्वास गरिन्छ। त्यसैले पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्मको समय आत्म-साक्षात्कार र आध्यात्मिक अनुशासनको लागि शुभ मानिन्छ, जुन प्रतीकात्मक रूपमा स्वस्थानीको अवधारणासँग जोडिएको छ।
लोकप्रिय विश्वास छ कि यो व्रत पालना गरेर एकअर्काबाट अलग भएका जोडीहरू पुनर्मिलन हुन सक्छन्, रोगहरू निको हुन सक्छन् र अविवाहित भक्तहरूले उपयुक्त जीवनसाथी पाउन सक्छन्। स्वस्थानी कथाले हिमालयकी छोरी देवी पार्वतीको कथा वर्णन गर्दछ, जसले सत्य युगमा भगवान विष्णुको सल्लाहमा भगवान महादेवलाई आफ्नो पतिको रूपमा प्राप्त गर्न स्वस्थानी व्रत राखेकी थिइन्। कथाले व्रत पूरा गरेपछि छुट्टिएका नाग र नागिनको पुनर्मिलनको पनि वर्णन गर्दछ।
यसैबीच, काठमाडौँको साँखुस्थित शालिनी नदीमा माघ स्नानसँगै एक महिना लामो माधव नारायण मेला पनि आजदेखि सुरु भएको छ। भक्तहरूको विश्वास छ कि माघ महिनामा नदीमा पवित्र स्नान गरेर भगवान माधव नारायणको दर्शन गर्नाले पापहरू पखालिन्छ र आध्यात्मिक पुण्य प्राप्त हुन्छ। हरेक वर्ष लाखौं भक्तजनहरू यही विश्वासका साथ साँखुको दर्शन गर्छन्।
यस वर्षको माधव नारायण मेलाको लागि सबै तयारी पूरा भएको आयोजकहरूले बताएका छन्। देशका विभिन्न भागबाट भक्तजनहरू पवित्र स्नान गर्न र माधव नारायण र श्री स्वस्थानीको पूजा गर्न शालिनी नदीमा आउन थालेका छन्।
