शुक्रबार, २६ भाद्र, २०८३
शुक्रबार, २६ भाद्र, २०८३
राष्ट्रिय सन्देश संबाददाता, ३ घण्टा पहिले
नेपाली समाजमा मनाइने विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्वमध्ये कुशे औँसी तथा बुवाको मुख हेर्ने दिन विशेष महत्व बोकेको पर्व हो । प्रत्येक वर्ष भाद्र कृष्ण औँसीका दिन मनाइने यस पर्वले धर्म, संस्कार, प्रकृति र पारिवारिक सम्बन्धलाई एकैसाथ जोड्ने काम गर्छ । विशेषगरी जीवित बुवाप्रति सम्मान, प्रेम र कृतज्ञता व्यक्त गर्ने तथा दिवंगत पितृहरूको सम्झना गर्ने दिनका रूपमा यसलाई लिइन्छ ।
हिन्दू धार्मिक परम्परामा कुशलाई अत्यन्त पवित्र वनस्पति मानिन्छ । त्यसैले यस दिन धार्मिक कार्य तथा पूजाआजाका लागि आवश्यक पर्ने कुश घरमा ल्याउने र सुरक्षित राख्ने चलन छ । कुशलाई पवित्रताको प्रतीक मानिने भएकाले यसको प्रयोग विभिन्न धार्मिक संस्कार, पूजा तथा श्राद्ध कर्ममा गरिन्छ । यही कारण भाद्र कृष्ण औँसीलाई कुशे औँसी भनिएको हो ।
यसै दिनलाई नेपाली समाजमा बुवाको मुख हेर्ने दिनका रूपमा पनि मनाइन्छ । टाढा रहेका छोराछोरीहरू सकेसम्म घर फर्किएर बुवालाई भेट्ने, मिठा–मिठा परिकार खुवाउने, नयाँ कपडा तथा आवश्यक सामग्री उपहार दिने र आशीर्वाद लिने परम्परा छ। कतिपय परिवारमा बुवालाई मनपर्ने खानेकुरा बनाएर खुवाउने तथा उहाँको चरण स्पर्श गरी सम्मान गर्ने गरिन्छ । यसले परिवारभित्रको आत्मीयता र पुस्ताबीचको सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउँछ ।
बुवा केवल परिवारको अभिभावक मात्र नभई जीवनका कठिन परिस्थितिमा मार्गदर्शन गर्ने महत्वपूर्ण व्यक्ति पनि हुनुहुन्छ । सन्तानको शिक्षा, स्वास्थ्य, भविष्य र सुखका लागि बुवाले गरेको त्याग र संघर्षको मूल्य कुनै उपहारले पूरा गर्न सक्दैन । त्यसैले बुवाको मुख हेर्ने दिन केवल औपचारिक रूपमा उपहार दिने दिन नभई उहाँप्रति आफ्नो सम्मान, माया र कृतज्ञता व्यक्त गर्ने अवसर पनि हो ।
यस दिन दिवंगत बुवाहरू तथा पितृहरूको सम्झनामा तर्पण, श्राद्ध तथा विभिन्न धार्मिक कर्म गर्ने परम्परा पनि छ । परिवारका दिवंगत सदस्यहरूको सम्झना गर्दै उनीहरूको आत्माको शान्तिको कामना गरिन्छ । यसले नयाँ पुस्तालाई आफ्नो पुर्खा, परिवारको इतिहास र संस्कारप्रति परिचित गराउने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।
आधुनिक जीवनशैलीका कारण परिवारका सदस्यहरू रोजगारी, अध्ययन तथा विभिन्न कारणले एक–अर्काबाट टाढा रहने क्रम बढिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा कुशे औँसीजस्ता पर्वले परिवारलाई पुनः एक ठाउँमा जोड्ने अवसर प्रदान गर्छ । बुवासँग प्रत्यक्ष भेट हुन नसके पनि फोन, भिडियो कल वा अन्य माध्यमबाट शुभकामना तथा सम्मान व्यक्त गर्ने चलन बढ्दै गएको छ ।कुशे औँसीको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको प्रकृति र परम्पराबीचको सम्बन्ध हो । कुशजस्तो प्राकृतिक वनस्पतिलाई धार्मिक महत्व दिँदै संरक्षण र सम्मान गर्ने हाम्रो परम्पराले प्रकृतिप्रतिको जिम्मेवारीको सन्देश पनि दिन्छ ।
यसर्थ, कुशे औँसी तथा बुवाको मुख हेर्ने दिन एउटा धार्मिक पर्व मात्र होइन, पितृ सम्मान, पारिवारिक एकता, संस्कारको निरन्तरता र कृतज्ञताको पर्व हो । बुवाको माया, त्याग र योगदानलाई सम्झँदै उहाँप्रति सम्मान प्रकट गर्नु नै यस दिनको मुख्य भावना हो । जीवनमा बुवा साथमा हुनुहुन्छ भने उहाँसँग केही समय बिताउनु, उहाँका कुरा सुन्नु र माया व्यक्त गर्नु नै सबैभन्दा ठूलो उपहार बन्न सक्छ । यस पर्वले हरेक सन्तानलाई आफ्ना अभिभावक र पुर्खाप्रति सम्मान, प्रेम तथा जिम्मेवारीको भावना अझ गहिरो बनाउन प्रेरणा दिओस् ।
